Gülüşün ve unutmayışın Jazzetta’sı 1 yaşında…

Ali Çolak şöyle diyor bugünkü yazısında: “Bazen okumak da yazmak da sıradanlaşır. Tabiatındaki o hırçınlığı, arzuyu yitirir. ‘Alıştığımız bir şey’ gibi gelir elimize aldığımız her kitap. Ya da yazmaya durduğumuz cümleler. Hiçbir yabaniliği, kekremsiliği kalmaz, taze meyve tadı barındırmaz. En azından öyle olmaya başladığını fark ederiz.

Oysa biraz yabanidir yazı, dik başlıdır. Sıradanlığa, alışılagelmişe boyun eğmeyen bir karakteri vardır. Bunu yitirirse yazana da okuyana da faydası dokunmaz. (…)

Her yazı, kağıda düşen her dize bir çığlıktır oysa… Ve yazan, o çığlığın varıp sahibini bulmasını, bulup onu uyandırmasını bekler. Bir tek okur bile olsa bu, sesinin ona ulaştığını bilmek, yazıyor olmasını anlamlı kılar. Onu yitirmek korkunçtur. (…)

Açık etmese de her yazar ve şair, ‘yaban ülkelerin bitkisi gibi’ okurlar ister. Yalnız kendisinin bakıp büyüttüğü okurlar… Buna hakkı var mıdır? Yoktur belki, ama yeryüzüne bıraktığı o çığlığı, ancak böyle birinin duyabileceğine inanır. Yazdıklarını ‘kıvrımlarına kadar’ ancak onun anlayabileceğine… (…)”

***

Büyük yazar Milan Kundera, “Roman Sanatı” adlı eserinin “Yetmişbir Sözcük” başlıklı altıncı bölümünde eserlerinin çeşitli dillerdeki çevirilerini konu edinir ve bu vesileyle romanlarındaki bazı sözcüklerin sözlükçesini oluşturur. Bu sorunlu sözcüklerden biri için şöyle der:

“CHEZ-SOI [YURT]: Domow (Çekçe), home (İngilizce), das Heim (Almanca). Bu sözcüklerin anlamı şudur: Köklerimin bulunduğu, ait olduğum yer. Bu yerin topografik sınırlarını belirleyen yürektir yalnızca. Tek bir oda, bir manzara, bir ülke, evren olabilir. Klasik Alman felsefesinin das Heim’ı: Eski Yunan dünyası. Çek ulusal marşı ‘benim Domow’um neresi?’ diye başlar. Fransızcaya ‘benim vatanım neresi?’ diye çevriliyor. Ama vatan başka şeydir: Domow’un siyasal, devlete ilişkin versiyonu. Gururlu bir sözcük vatan. Das Heim ise duygusal bir sözcük.”

Benim “domow”um Jazzetta’dır belki de…

***

Değeri hiç anlaşılmamış büyük bir şair ve öykücü de konuğum olsun bugün: Sabahattin Kudret Aksal. Bakın ne der bir şiirinde:

Bütün söylediklerim yalan
Yalan yaşamakta olduğum
Ne sıcak memleketlere gitmek istedim
Ne kaçmayı düşündüm
Ben bu şehrin gökyüzünden
Kasabından fırıncısından
Havasından hoşnudum

Hadi bakalım, çözün paradoksu: İlk dize doğruysa diğerleri ne olur? Peki ya tersi: İlk dize yalansa?

Benim de bütün söylediklerim yalan, yalan yaşamakta olduğum! Jazzetta, koca bir yalan.

İyisi mi biz gene bu büyük söz ustasına bırakalım sözü:

Dün gece delişmen bir böcek
Cevizden bir sandığı oydu
Bekledim ha bitti bitecek
Bilinmez aradığı neydi
Humması sürdü sabaha dek

Bir işi vardı bitirecek
Bir doluya bir boşa koydu
Tohum mu toprağa ekilecek
Belki de söylenecek türküydü
Balık mı suda tutulacak

Bir gün soluğun kesilecek
Senin de dost delişmen böcek